عفونت لوزهها یا تونسیلیت (Tonsillitis) یکی از شایعترین بیماریهای دستگاه تنفسی فوقانی است که عمدتا کودکان و نوجوانان را درگیر میکند، اما در بزرگسالان نیز مشاهده میشود. لوزهها بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند که در دو طرف گلو قرار دارند و وظیفه آنها مقابله با عوامل بیماریزا مانند باکتریها و ویروسهاست. هنگامی که این بافتها خود دچار التهاب یا عفونت شوند، علائمی مانند گلودرد شدید، تب، بلع دشوار و ورم گلو بروز مییابد. بررسی دقیقتر این بیماری، تشخیص بهموقع و انتخاب رویکرد درمانی مناسب از جنبههای مهم در حوزه گوش، حلق و بینی محسوب میشود.
عفونت لوزه چیست و چگونه ایجاد میشود؟
عفونت لوزه یکی از شایعترین بیماریهای گلو است که بیشتر در فصول سرد سال دیده میشود. این بیماری زمانی رخ میدهد که ویروسها یا باکتریها به لوزهها حمله کرده و باعث التهاب، درد و تورم شوند.
لوزهها دو غده کوچک هستند که در پشت گلو قرار دارند و بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب میشوند. وظیفه آنها مقابله با میکروبهایی است که از طریق دهان یا بینی وارد بدن میشوند. اما گاهی لوزهها در برابر حجم زیاد باکتری یا ویروس ضعیف میشوند و خودشان دچار عفونت میگردند. این حالت نهتنها دردناک است، بلکه میتواند بلع غذا، حرف زدن یا حتی تنفس را دشوار کند.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره عفونت لوزه و دریافت مشاوره از بهترین دکتر گوش حلق و بینی در تهران دکتر علی نریمانی با شماره های زیر در ارتباط باشید.
چه عواملی باعث عفونت لوزه میشوند؟
عفونت لوزه میتواند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود. گاهی ویروسها عامل اصلی هستند و در برخی موارد باکتریها. شناخت علت عفونت به انتخاب روش درمان کمک میکند.
علل اصلی عفونت لوزه عبارتاند از:
ویروسها: ویروسهای سرماخوردگی، آنفلوآنزا، آدنوویروس و ویروس اپشتینبار از عوامل شایع عفونت ویروسی لوزه هستند.
باکتریها: باکتری استرپتوکوک گروه A از معروفترین عوامل عفونت باکتریایی لوزه به شمار میرود.
تماس نزدیک با فرد بیمار: سرفه، عطسه یا استفاده از ظروف مشترک باعث انتقال میکروب میشود.
سیگار و آلودگی هوا: دود و ذرات آلاینده موجب تحریک بافت گلو و آسیب به لوزهها میشود.
سیستم ایمنی ضعیف: در افرادی که بدنشان قدرت دفاعی کمی دارد، احتمال ابتلا بیشتر است.
نشانههای عفونت لوزه چیست؟
نشانههای این بیماری به نوع عفونت (ویروسی یا باکتریایی) و شدت التهاب بستگی دارد. در بیشتر موارد، علائم از روزهای ابتدایی آغاز میشوند و اگر درمان به تأخیر بیفتد، شدت پیدا میکنند.
مهمترین علائم عفونت لوزه شامل موارد زیر است:
- گلودرد شدید بهویژه هنگام بلع
- تورم و قرمزی لوزهها
- تب و لرز
- وجود لکههای سفید یا زرد روی لوزهها
- بوی بد دهان
- تورم غدد لنفاوی گردن
- احساس خستگی یا ضعف
- بیاشتهایی یا درد گوش
در کودکان، گاهی علائم با بیقراری، امتناع از خوردن یا تب بالا همراه است.
فرم مشاوره رایگان با دکتر نریمانی
تفاوت عفونت ویروسی و باکتریایی لوزه در چیست؟
تشخیص نوع عفونت اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان آن متفاوت است. عفونت ویروسی خودبهخود بهبود مییابد، اما نوع باکتریایی نیاز به آنتیبیوتیک دارد. برای درک بهتر تفاوتها، جدول زیر را بررسی کنید:
| ویژگی | عفونت ویروسی | عفونت باکتریایی |
|---|---|---|
| شروع بیماری | تدریجی | ناگهانی و سریع |
| شدت تب | خفیف یا متوسط | بالا و مداوم |
| وجود ترشحات سفید روی لوزه | نادر | رایج |
| بوی بد دهان | کمتر | بیشتر |
| پاسخ به آنتیبیوتیک | ندارد | بهبود سریع پس از مصرف |
| علائم دیگر | آبریزش بینی، سرفه | بدون سرفه، گلودرد شدید |
چگونه عفونت لوزه تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا با نگاه به گلو، وضعیت لوزهها را بررسی میکند. تورم، قرمزی، وجود ترشح یا لکه سفید از نشانههای اصلی است.
در صورت شک به عفونت باکتریایی، ممکن است نمونه ترشحات گلو برای آزمایش گرفته شود تا وجود باکتری استرپتوکوک مشخص گردد. در برخی موارد خاص یا عفونتهای مکرر، آزمایش خون برای تشخیص دقیقتر علت تجویز میشود.
درمان خانگی عفونت لوزه چگونه است؟
اگر عفونت خفیف باشد، میتوان در خانه با مراقبتهای ساده به بهبود کمک کرد. روشهای زیر میتوانند درد و التهاب را کاهش دهند:
- قرقره آب نمک گرم:
یک قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و چند بار در روز گلو را قرقره کنید. این کار باعث کاهش التهاب و از بین رفتن میکروبها میشود. - نوشیدن مایعات گرم:
چای گیاهی، سوپ رقیق و آب گرم باعث تسکین گلو میشوند و از خشک شدن آن جلوگیری میکنند. - استفاده از بخور گرم یا مرطوبکننده هوا:
هوای خشک گلو را تحریک میکند. استفاده از بخور رطوبت لازم را فراهم کرده و درد را کاهش میدهد. - استراحت کافی:
خواب کافی به بدن کمک میکند تا با عفونت مبارزه کند و سیستم ایمنی را تقویت نماید. - خودداری از سیگار و غذاهای تند:
این مواد گلو را تحریک کرده و روند درمان را کند میکنند.
درمان دارویی عفونت لوزه چیست؟
در صورتی که پزشک نوع باکتریایی بیماری را تشخیص دهد، از آنتیبیوتیک استفاده میشود.
مصرف دارو باید طبق دستور پزشک و تا پایان دوره درمان ادامه یابد، حتی اگر علائم زودتر برطرف شوند.
برای کاهش درد و تب نیز ممکن است داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن تجویز گردد. در موارد شدید یا عفونتهای مکرر، پزشک ممکن است گزینه جراحی برداشتن لوزهها (تونسیلکتومی) را پیشنهاد کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد، عفونت لوزه در عرض چند روز بهبود مییابد. اما اگر علائم زیر را داشتید، مراجعه به پزشک ضروری است:
- تب بالاتر از ۳۸/۵ درجه
- دشواری در بلع یا تنفس
- ورم یکطرفه لوزه
- درد مداوم بیش از یک هفته
- عفونتهای مکرر در سال
در این شرایط ممکن است بیماری به شکل شدیدتری مانند آبسه لوزه یا گلو تبدیل شده باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.
آیا عفونت لوزه واگیردار است؟
بله، این بیماری بهویژه در روزهای نخست ابتلا میتواند از طریق سرفه، عطسه یا تماس مستقیم منتقل شود.
افرادی که در محیطهای بسته مانند مدارس یا ادارات هستند، بیشتر در معرض انتقال ویروس یا باکتری قرار دارند.
برای پیشگیری، شستوشوی مکرر دستها و اجتناب از استفاده مشترک از ظروف ضروری است.
عوارض عفونت لوزه چیست؟
اگر درمان بهموقع انجام نشود، عفونت ممکن است به بافتهای اطراف گسترش یابد یا تبدیل به مشکل مزمن شود.
- عوارض احتمالی عبارتاند از:
- تشکیل آبسه در اطراف لوزه
- التهاب مزمن گلو
- انتقال باکتری به گوش یا سینوسها
- مشکلات تنفسی در خواب (بهویژه در کودکان)
- نیاز به برداشتن لوزهها در موارد مکرر
چگونه میتوان از عفونت لوزه پیشگیری کرد؟
پیشگیری از این بیماری کار دشواری نیست و با رعایت چند عادت ساده میتوان احتمال ابتلا را کاهش داد:
- شستوشوی منظم دستها، بهویژه قبل از غذا خوردن
- پرهیز از تماس نزدیک با افراد مبتلا به سرماخوردگی یا گلودرد
- استفاده از مسواک شخصی و عدم اشتراک وسایل شخصی
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت گلو
- رعایت تغذیه مناسب و مصرف میوه و سبزی تازه
رژیم غذایی مناسب در زمان عفونت لوزه چیست؟
در هنگام التهاب لوزه، انتخاب غذای نرم و مقوی میتواند روند بهبودی را تسریع کند.
پیش از جدول، باید دانست که غذاهای گرم و روان گلو را تسکین میدهند، در حالی که غذاهای خشک یا چرب باعث تحریک بیشتر میشوند.
| گروه غذایی | پیشنهاد مصرف | توضیح |
|---|---|---|
| مایعات گرم | سوپ، آب مرغ، چای گیاهی | کمک به کاهش التهاب و نرم شدن گلو |
| میوه نرم | موز، هندوانه، پوره سیب | تأمین ویتامین و رطوبت مورد نیاز |
| لبنیات کمچرب | ماست ساده، دوغ | خنک و آرامکننده گلو |
| غذاهای سنگین یا سرخشده | پرهیز شود | موجب تحریک گلو و تشدید التهاب میشود |
| نوشیدنیهای گازدار و یخ | اجتناب شود | باعث خشکی گلو و درد بیشتر میشوند |
افراد زیادی گزارش کردهاند که پس از چند روز گلودرد و تب بالا، با مراجعه به پزشک متوجه عفونت لوزه شدهاند. اغلب پس از مصرف داروی تجویزی و قرقره آب نمک بهبودی حاصل شده است.
در کودکانی که چند بار در سال به این مشکل دچار میشوند، بررسی برای برداشتن لوزه پیشنهاد میشود.
نتیجه گیری
عفونت لوزه از بیماریهای رایج ولی قابل کنترل است. آگاهی از علائم، تشخیص بهموقع و رعایت توصیههای بهداشتی نقش مهمی در جلوگیری از شدت آن دارد. اگر درد گلو بیش از چند روز ادامه یافت یا با تب بالا همراه بود، حتماً باید به پزشک مراجعه شود تا از بروز عوارض جلوگیری گردد. با مراقبت صحیح، رعایت بهداشت دهان و تغذیه مناسب، میتوان احتمال بروز عفونت لوزه را به حداقل رساند و سلامت گلو را حفظ کرد.